Đột quỵ kỳ 2: Nhận biết, cách xử lý và phòng tránh đột quỵ

Đột quỵ là nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây ra tàn tật và phổ biến thứ ba gây tử vong tại Việt Nam. Mỗi năm có khoảng 200.000 trường hợp đột quỵ, khoảng 50% trong số đó tử vong. Mặc dù nhiều người may mắn sống sót sau cơn đột quỵ, nhưng họ vẫn phải chịu các di chứng nặng nề, thậm chí là mất khả năng lao động, tạo ra gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Hiện nay, thời tiết ở nước ta đang trở lạnh, nguy cơ đột quỵ càng cao, nên tìm hiểu đúng về chứng bệnh này là điều cấp thiết.

Cấp cứu đột quỵ:  Sự sống tính trong từng phút giây

Kết quả điều trị đột quỵ não (tai biến mạch máu não) phụ thuộc rất nhiều vào vấn đề thời gian. Do vậy, mọi người cần ghi nhớ triệu chứng tai biến mạch máu não và cách xử lý khi gặp người bị tai biến mạch máu não để góp phần giảm thiểu tác hại do bệnh mang lại.

Dấu hiệu đột quỵ

Tùy thuộc vào vị trí, kích thước, tính chất tổn thương mà triệu chứng ở các bệnh nhân có thể rất khác nhau. Vì vậy, triệu chứng đột quỵ não rất đa dạng và phức tạp. Tuy nhiên, chúng ta có thể phát hiện nhanh chóng hầu hết trường hợp đột quỵ não ngay tại nhà bằng bộ ba triệu chứng tai biến mạch máu não phổ biến nhất: cần nghĩ tới đột quỵ não nếu một người đột ngột xuất hiện ít nhất 1 trong 3 triệu chứng:

1/ Liệt mặt

2/ Liệt chi

3/ Liệt vận ngôn (nói khó)

Việc ghi nhớ các triệu chứng này không quá phức tạp, nhưng lại có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát hiện sớm, cải thiện chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

Để dễ nhớ, Tổ chức đột quỵ Thế giới dùng cụm từ viết tắt FAST để giúp mọi người ghi nhớ triệu chứng phát hiện sớm đột quỵ và thái độ xử trí đúng.

FAST có nghĩa là:

(F)ACE (mặt)

  • Yêu cầu bệnh nhân cười
  • Kiểm tra để phát hiện nếu một bên mặt rũ xuống

(A)RMS (tay)

  • Yêu cầu bệnh nhân đưa cả hai tay lên
  • Kiểm tra để phát hiện nếu một tay rơi xuống

(S)PEECH (nói chuyện)

  • Yêu cầu bệnh nhân lặp lại một câu đơn giản
  • Kiểm tra để phát hiện nếu nói những từ không trôi chảy và kiểm ta sự lặp lại chính xác câu

(T)IME (thời gian)

CHÚ Ý: Nếu bệnh nhân có bất kỳ triệu chứng nào của các triệu chứng trên, Bạn nên đưa đến bệnh viện nhanh nhất nếu có thể. Hãy gọi cấp cứu 115.

Khi phát hiện người có các dấu hiệu đột quỵ, cần xử trí đúng cách:

Hiện nay, các bệnh viện chuyên khoa đã có phương tiện chẩn đoán hiện đại, có thầy thuốc chuyên môn sâu chẩn đoán chính xác tắc mạch hay vỡ mạch để có thuốc điều trị tan cục máu đông  hoặc có thể can thiệp làm cầm máu nơi vỡ mạch và bệnh nhân được hồi phục nhanh chóng.

3-6 giờ đầu từ khi khởi phát cơn đột quỵ được coi là thời gian vàng để cứu sống người bệnh. Sau 6 giờ vàng đó, bệnh nhân không được tái thông các mạch lớn bị tắc trong não sẽ có nguy cơ tử vong cao hoặc bị tàn phế nặng nề.

Đột quỵ có thể xảy ra ở bất cứ thời điểm nào, dù là đang làm việc gắng sức hay nghỉ ngơi. Bệnh nhân đột quỵ cần được cấp cứu càng sớm càng tốt; để bảo đảm “thời gian vàng”, nhằm giảm thiểu những nguy hiểm cận kề có thể xảy ra.

– Đỡ người bệnh để không bị té ngã gây chấn thương.

– Để người bệnh nằm xuống chỗ thoáng, nghiêng qua một bên nếu nôn ói. Móc hết đàm, nhớt để bệnh nhân dễ thở, nới lỏng quần áo.

– Gọi xe đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

– Đưa người bệnh vào bệnh viện càng nhanh càng tốt, để có thể cứu sống kịp thời các phần não chưa chết nhưng đang bị thiếu máu nuôi, đang bị sặc, bị chèn ép.

Khi thấy người bị đột quỵ nên đỡ bệnh nhân để họ không bị ngã (vì bệnh nhân tự ngã có thể gây chấn thương sọ não kèm theo sau khi đột quỵ).

Nếu bệnh nhân còn tỉnh: hãy dùng phương pháp FAST và gọi cấp cứu đến để đưa bệnh nhân đến bệnh viện chuyên khoa gần nhất.

Nếu bệnh nhân hôn mê: Cần xem bệnh nhân còn thở bình thường, thở nhanh, thở chậm hay ngừng thở vì cấp cứu hô hấp là việc đầu tiên phải làm để đảm bảo đủ ôxy cho tim và não. Do đó cần hô hấp nhân tạo bằng cách dùng miệng thổi vào miệng bệnh nhân nếu bệnh nhân ngừng thở, lưu ý là để bệnh nhân nằm ngửa ra sau – 1 tay bịt mũi bệnh nhân, 1 tay ấn cằm mở miệng bệnh nhân và lấy miệng mình thổi vào miệng bệnh nhân nếu thổi đúng thì ngực bệnh nhân nở ra theo nhịp thổi vào.

 Ghi nhớ tất cả các triệu chứng

Không phải tất cả các dấu hiệu cảnh báo trên đều cùng lúc xảy ra trong cơn đột quỵ. Đừng bỏ qua bất cứ một dấu hiệu cảnh báo nào có khả năng do đột quỵ, thậm chí cả khi chúng đã biến mất.

Tại phòng cấp cứu, bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm và thăm dò để  khẳng định xem liệu đó có phải là cơn thiếu máu não thoảng qua, đột quỵ hay nguyên nhân nào khác. Ngay cả khi đã chắc chắn rằng người bệnh bị đột quỵ, các bác sỹ cũng cần làm thêm các thăm dò hình ảnh như chụp CT scanner sọ não, chụp cộng hưởng từ để kết luận người bệnh bị nhồi máu não hay xuất huyết não bởi chiến lược điều trị trong hai tình huống này không giống nhau.

Kiểm tra và ghi nhớ thời gian phát bệnh

Kiểm tra thời gian, triệu chứng đầu tiên bắt đầu từ khi nào. Điều này sẽ giúp ích cho quá trình điều trị tai biến mạch máu não.

 Gọi xe cứu thương đưa người bệnh đi cấp cứu

Nếu bạn hoặc một người nào đó xuất hiện một hay nhiều triệu chứng của đột quỵ, đừng chần chừ gì nữa, hãy lập tức gọi cho đội cấp cứu để được vận chuyển ngay đến bệnh viện.

Nếu bạn không gọi được đội cấp cứu, hãy nhờ một ai đó đưa bạn đến phòng cấp cứu gần nhất.

 Những việc không nên làm

Không tự ý điều trị cho bệnh nhân dù chỉ là bấm huyệt nhân trung, châm cứu, đánh gió, bởi những động tác này có thể vô tình làm trầm trọng hơn tình trạng bệnh.

Không được cố di chuyển đầu cổ bệnh nhân (trong trường hợp bị ngã hoặc tai nạn) có thể gây tổn thương cột sống thứ phát.

Không được cho bệnh nhân ăn, uống và đề phòng nôn gây trào ngược bệnh nhân hít chất nôn hoặc thức ăn vào đường thở sẽ rất nguy hiểm.

Không được dùng thuốc Aspirin.

Không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp…

Mỗi người đều biết cách phát hiện và cách xử lý khi gặp người bị tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn hay đột quỵ là mong muốn của chúng tôi. Nếu bạn bị rơi vào tình huống đó hoặc nếu chứng kiến một ai đó có các dấu hiệu kể trên, bạn cần biết người đó đang gặp nguy hiểm và bạn cần hành động thật nhanh. Bạn có thể giúp giảm mức độ trầm trọng và biến chứng của bệnh, thậm chí có thể cứu sống tính mạng bạn hay người bệnh nếu bạn biết cách xử trí kịp thời.

Cách phòng tránh đột quỵ

1/ Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Ăn uống với chế độ dinh dưỡng hợp lý là cách phòng tránh đột quỵ hiệu quả.

Ăn nhiều các loại rau củ quả, các loại đậu, ngũ cốc

Ăn nhiều thịt trắng, hải sản, trứng để bổ sung protein cho cơ thể, hạn chế ăn các loại thịt đỏ

Hạn chế các loại thực phẩm giàu chất béo, đồ chiên xào, thức ăn nhanh

Hạn chế các loại đồ ngọt, thực phẩm chứa nhiều đường

Uống nhiều nước lọc, nước trái cây, sữa đậu nành…

2/  Tập thể dục hàng ngày

Tập thể dục giúp tăng cường tuần hoàn máu trong cơ thể, nâng cao sức khỏe, giúp tim khỏe mạnh. Tập thể dục 30 phút mỗi ngày, ít nhất 4 lần mỗi tuần sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, dẫn đến đột quỵ.

3/ Giữ ấm cơ thể

Nhiễm lạnh có thể gây tăng huyết áp, tăng áp lực khiến mạch máu bị vỡ. Cần giữ ấm cơ thể, giữ gìn sức khỏe, đặc biệt là với người lớn tuổi trong thời điểm giao mùa.

4/ Không hút thuốc lá

Hút là là một trong những nguy cơ làm tăng khả năng bị đột quỵ. Thuốc lá còn gây hại cho sức khỏe của bản thân và những người xung quanh. Nếu bỏ thuốc lá trong vòng từ 2 – 5 năm, nguy cơ bị đột quỵ sẽ ngang bằng với người chưa bao giờ hút thuốc.

5/ Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Kiểm tra sức khỏe định kỳ sớm phát hiện các yếu tố gây đột quỵ và chủ động can thiệp sẽ giúp phòng tránh đột quỵ hiệu quả.

Những người mắc các bệnh lý đái tháo đường, tim mạch, mỡ máu càng cần đi khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát tình trạng bệnh, không để các chỉ số vượt quá mức nguy hiểm gây ra đột quỵ.

6/ Bổ sung enzym Nattokinase, hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.

Hoàng Thủy ( Tổng hợp, nguồn:Trung tâm Đột quỵ não; Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Thaythuocvietnam.vn, báo Suckhoevadoisong.vn,…)

Kỳ cuối: Những di chứng do đột quỵ, enzym Nattokinase là gì? đi tìm sản phẩm có enzym Nattokinase để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông, ngăn ngừa đột quỵ.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *